Người của mùa Thu năm ấy...

Mời đọc!

Gặp người có mặt ở quảng trường Nhà hát Lớn chiều 17/8/1945

Mời đọc!

6 tập phim "Những người làm CMT8 ở Hà Nội"

Mời xem!

Chuyện về ca khúc Diệt phát xít trong CMT8

Mời đọc!

Lê Trọng Nghĩa: Cách mạng Tháng Tám và bài học sáng tạo

Mời đọc!

Gặp 2 yếu nhân lãnh đạo Tổng khởi nghĩa ở HN

Mời đọc!

Hai thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ lãnh đạo Tổng khởi nghĩa ở HN

Mời đọc!

Lê Trọng Nghĩa: Nhân dân dạy chúng tôi phải làm gì?

Mời đọc!

Được trong đời... (Fb: Hoàng Trường Giang)

GM FB - Có lẽ nhìn bức ảnh "cụ ông" xì tin đang uống bia với mình kia, ít ai nghĩ "cụ" ấy đã U100 và chính xác hơn là 95 tuổi tây, 96 tuổi ta. Hẹn “cụ” mãi trước dịp Quốc khánh mà hôm nay mới gặp được do “cụ” mải mê chạy sô các chương trình gặp mặt dịp này. Bởi lẽ “cụ” là một trong những người tham gia (cùng với Cao Pha) hạ cờ quẻ ly của vua Bảo Đại và treo cờ cách mạng tại quảng trường Ngọ Môn – Huế mùa thu 70 năm trước, đối diện với hơn 100 họng súng của triều đình nhà Nguyễn. Cụ thích xưng hô “chú – cháu” với mình và bảo, tôi tuy tuổi sống là 96 nhưng tuổi tinh thần chỉ mới 60 thôi. Vì tôi luôn nghĩ như thế mà đến tận hôm nay vẫn chạy xe máy, đi khiêu vũ, hẹn hò bạn bè, viết sách, làm thơ và… có rất nhiều bạn gái. Mình không muốn nói về cuộc đời thăng trầm của cụ nữa mà chỉ muốn kể về sự lạc quan, niềm vui sống của một con người kỳ lạ. 

Cụ Việt 96 và Hoàng Trường Giang, phóng viên Báo QĐND.

Ông bà Trịnh Văn Bô hy sinh vì đất nước

Mời đọc!

Những trăn trở cuối đời của Bộ trưởng Giáo dục đầu tiên

Trước khi mất, vị tư lệnh đầu tiên của ngành giáo dục, cựu Bộ trưởng Tư pháp Vũ Đình Hòe, nước mắt giàn giụa: “Không biết chúng tôi đi làm cách mạng làm ăn thế nào để bây giờ nông dân nhiều nơi còn nghèo, con em nhiều nơi không được đi học”.

Cụ Hòe gần 100 vẫn trăn trở về sự nghiệp giáo dục.

Tròn 100 tuổi, cụ Hòe dành tâm sức cuối cùng viết “Ba điều ước nguyện đầu xuân về giáo dục” và mất khi báo chưa kịp phát hành. Chỉ 300 chữ, cụ mất ba giờ, viết kín bốn tờ giấy A4, câu nọ cứ xọ câu kia vì mắt mờ, tay run.

Dũng cảm bảo vệ lẽ phải

Ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập và ra mắt Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà giáo ưu tú Vũ Thế Khôi, nguyên trưởng khoa Tiếng Nga trường Đại học Hà Nội mới bảy tuổi. Hình ảnh cha ông trang trọng đứng trên lễ đài với cương vị Bộ trưởng Quốc gia giáo dục không còn đọng trong ký ức. Ông Khôi chỉ nhớ mình tham gia đội thiếu nhi, đánh trống ếch quanh bờ hồ Hoàn Kiếm cổ động cho Cách mạng tháng Tám.

Tết Trung thu đầu tiên sau ngày Độc lập, thực dân Pháp lăm le quay lại xâm lược. Ông Khôi và các bạn được các anh chị phụ trách tổ chức cho đánh trận giả trên hồ Hoàn Kiếm. Các anh lớn lấy thuyền con làm chiến hạm địch, đóng giả quân Pháp ngồi dưới thuyền. Còn “quân ta” ém trên bờ. Cả hai bên cầm vỏ bưởi ném nhau tới tấp.

Đảng Dân chủ trong Mặt trận Việt Minh: NHỮNG NGÀY CÁCH MẠNG THÁNG TÁM (Vũ Đình Hoè)

Lịch sử giải phóng dân tộc và lịch sử giải phóng Thủ đô sẽ không quên ghi công những đảng viên Dân chủ trong ngày tổng diễn tập khởi nghĩa 17 - 8 - 1945 của các chiến sĩ tuyên truyền xung phong thuộc Đội Thanh niên xung phong của đảng bộ Dân chủ Hà Nội, do hai đồng chí Chu Văn Tích và Trần Lâm cầm đầu. Hình ảnh tấm cờ đỏ sao vàng (do đồng chí Phan Hiền chuyển đến) to bằng chín chiếc chiếu hoa mà đồng chí Trần Lâm buông rủ từ ban công Nhà hát lớn.Hình ảnh cô nữ sinh mảnh mai Nguyễn Khoa Diệu Hồng nhảy lên bục, bằng một giọng Huế dịu dàng, thánh thót đọc Mười chính sách Việt Minh, sau khi anh Ngô Quang Châu đã hùng hồn kêu gọi đồng bào hưởng ứng phong trào. Khúc Quân hành ca của nhạc sĩ Văn Cao dậy lên từ một góc kín đáo trên quảng trường, trong tiếng hô vang như triều dâng thác đổ. Rồi muôn muôn đồng bào chuyển rùng rùng hàng ngũ tự phát, biến cuộc mít tinh ủng hộ Bảo Đại thành một cuộc tuần hành ủng hộ cách mạng. Hỉnh ảnh đẹp đẽ đó chắc hẳn vẫn in đậm trong lòng nhân dân Thủ đô ta (phỏng theo bài “Đội tuyên truyền xung phong Đảng Dân chủ những ngày tiền khởi nghĩa” của Trần Lâm, báo Độc lập, ngày 28 - 9 - 1988).

Các đảng viên Dân chủ tham gia đoạt lễ đài cuộc mit tinh trước Nhà hát lớn 17-8–1954

Đứng, thứ 3 trái sang: Lê Trọng Nghĩa, bí thư Thành uỷ Dân chủ Hà Nội; thứ 4 phải sang: Chu Văn Tích, Đội trưởng Thanh niên xung phong

Ngồi giữa: Văn Cao (áo đen), bên trái: Nguyễn Khoa Diệu Hồng, thứ 4 trái sang: Phí Văn Bái, nhà báo Lão thành cách mạng.

(1 - 12 - 1994 ô. Phí Văn bái đã tặng cụ Vũ Đình Hoè bức ảnh.này, chụp trong cuộc gặp mặt “chay”của các chiến sĩ tuyên truyền xung phong tại Hà Nội đầu xuân 1980 – VTK ghi chú).

Cụ Nguyễn Hữu Đang (3)

Ngày Lễ Độc lập

Anh im lặng rất lâu, dùng đũa tém lại những mảnh vụn thịt cóc, nhái trong đĩa, gắp bỏ vào bát mình những mảnh khác rớt xuống mâm ván. Anh chăm chú nhìn vào cái đĩa đã tém gọn, như đang gắng đọc những hồi ức in lại trong lớp men sành... Anh chợt nói, mắt vẫn không rời cái đĩa:

“Thấm thoát thế mà đã bốn mươi bảy năm trôi qua... Tôi còn nhớ như in ngày hôm đó là ngày 28 tháng 8... Tại sao tôi nhớ, vì đó là thời khắc lịch sử phải được tính từng phút một... Năm đó tôi bước vào cái tuổi băm ba. Chính phủ cách mạng lâm thời họp tại Bắc Bộ phủ, để quyết định ngày lễ ra mắt quốc dân đồng bào... Hôm đó, tôi có việc cần giải quyết gấp, nên đến nơi thì phiên họp vừa giải tán. Vừa bước lên mấy bậc thềm thì thấy cụ Nguyễn Văn Tố từ trong phòng họp đi ra. Cụ mừng rỡ, chụp lấy tay tôi, nói: “– Anh vào ngay đi, Cụ Hồ đang ngồi đợi anh trong đó”.

Cụ Nguyễn Hữu Đang (2): Tiếng lục lạc làm đỡ cô đơn

Anh Đang ở gian đầu hồi cái nhà bếp của khu tập thể giáo viên, trước mặt là ao cá Bác Hồ của xã. Đứng bên kia bờ ao, một cô giáo chỉ cho tôi:

“– Bác ấy đang ngồi ở bậc cầu ao kia kìa! Đang cọ rửa cái gì mà chăm chú thế không biết... ”. Tôi dắt xe đạp qua sân trường, vòng ra gần sát sau lưng anh. Anh đang dùng nắm rơm cọ rửa những viên gạch vỡ đôi, xếp thành chồng cao cạnh chỗ ngồi. Tôi đứng lặng nhìn anh. Đầu anh đội cái mũ cối méo mó, khoác cái ruột áo bông thủng be bét, quần lao động màu cháo lòng, hai ống chân ôm vòng hai dây cao su đen nom như hai vòng cùm sắt; chắc hẳn để nhét hai ống quần vào đó chống rét, lưng anh khòng xuống hình chữ C viết nghiêng... Tôi chợt nhớ cách đây rất lâu, tôi được nghe những người cùng thời với anh kể.

Hồi Mặt trận Bình dân, Nguyễn HữuĐang là cán bộ Đảng được cử ra hoạt động công khai, ăn vận sang trọng như một công tử loại một của Hà thành, thắt cà vạt đỏ chói, đi khắp Trung Nam Bắc diễn thuyết, oai phong, hùng biện, tuyên truyền cách mạng... Mỗi lần cách mạng cần tiền để hoạt động, Nguyễn Hữu Đang có thể đến bất cứ một nhà tư sản Hà Nội nào giàu có, vay vàng, tiền. Mà những người này trao vàng, tiền cho anh đều không đòi hỏi một thứ giấy tờ gì vì họ tin sâu sắc rằng trao vàng, tiền cho anh, là trao tận tay cho Cách mạng...

Bức ảnh quý: Chính phủ lâm thời Việt Nam DCCH 1945

Anh Vũ Thế Khôi, TSQVN 1948, cùng lứa các anh Sĩ Ẩn, Minh Ngọc, Lê Khôi... hôm rồi được mời đến dự Họp mặt chào mừng 70 năm Nước VNDCCH và 62 năm Trường TNVN Lư Sơn, Quế Lâm. Anh được mời kể lại những kỉ niệm của thân phụ anh - cụ Vũ Đình Hòe, nguyên Bộ trưởng Giáo dục Chính phủ lâm thời VNDCCH - với Cụ Hồ. 

Nguyễn Hữu Đang, người dựng kỳ đài Ngày Độc lập 2/9/1945 ở Hà Nội (Nhà thơ Phùng Quán).

Ông Nguyễn Hữu Đang (1913-2007) từng bị thực dân Pháp bắt từ 1930, tham gia Mặt Trận Dân chủ Đông Dương (1937-1939), Hội truyền bá Quốc ngữ (1938-1945), phong trào Văn Hóa Cứu Quốc (1943-1946), Ủy Ban Giải phóng Dân Tộc tại Tân Trào 1945. Ông là người tổ chức ngày lễ 2-9-1945, xây dựng khán đài để Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại vườn hoa Ba Đình Hà Nội.

Trích đoạn bài của Phùng Quán (1932-1995):

Tôi là người viết văn nhưng lại đặc biệt say mê nghệ thuật kiến trúc...[Ở nhà tôi, ngoài hình ảnh những] Kim tự tháp, Vạn lý trường thành, Đền Ăngco, Chùa Vàng Miến Điện, Cố cung, Tháp Eiffel, Khải hoàn môn... tôi có chừng vài chục tấm hình cắt ra từ các báo như Nhân Dân, Quân Đội, Lao Động, Hà Nội Mới... chụp cảnh Lễ đài Độc lập với tổng thể Vườn hoa Ba Đình trong ngày Mồng hai tháng năm Một nghìn chín trăm bốn lăm.