Lại nhân chuyện về Phan Nam (Qx)

Năm 1996, vợ chồng tôi bay thẳng từ Đức về Sài-gòn để thăm mấy thằng bạn trước khi bay ra HN.Vừa xuống đến sân bay TSN, thì thấy ngay KQ cùng một "ông ba Tầu", trông hơi quen quen nhưng chưa nhớ ra là ai, chạy tới ôm chầm lấy. Sướng quá, tay bắt mặt mừng vì có thằng bạn ra tận nơi đón. Chưa kịp thở thì thấy "ông Ba Tầu"  (tôi nghĩ vậy vì Y mặc một cái áo cổ Tầu mầu mỡ gà và cái quần mầu sáng cũng "hơi Tầu") hỏi: "Quang xèng, đồ của mày và giấy tờ đâu? đưa tao để tao bảo mấy thằng đàn em làm thủ tục cho". Đã quá, sau bao năm xa cách SG, đang sợ những trò "nhũng nhiễu" ở quê nhà, nay lại có người sai đàn em lo giúp thì khỏe re. Vội đưa ngay giấy tờ cho Y. Chưa kịp nói lời cám ơn thì Y đã biến mất. Bà xã đứng bên cạnh quay sang hỏi: "Anh ấy nhiệt tình thế. Ai đấy, bạn anh à?".

Tết nhất, kể chuyện thi cử

Tết sắp đến nhưng không khí không hối hả, vội vã, tấp nập như hơn 30 năm truớc. Nhớ ngày trên truờng Quân sự phải thi đến những ngày sát Tết. Tâm trạng rối bời, vừa lo qua kì thi trót lọt, vừa lo không hiểu chuẩn bị tết thế nào. 

Sáng nay ngồi tào lao ở Café Anh Đỗ đã cùng nhau cười ha há khi kể lại chuyện xưa.

Chọn đề thi

Có chú Trỗi khóa 6 đi bộ đội về nên vào Quân sự, học cùng anh em khóa 8. Từ ngày ở truờng Trỗi đã thân nhau, nay lên khoa chuyên ngành, anh em lại cùng chơi bóng đá nên càng thân. Sinh viên nào cũng phải qua các kì thi, cuối cùng cũng đến môn học của ông anh.

Chuyện "Em Ngà", viết theo gợi ý của Phúc Chiến (KQ)

Hè 1968, khi mới chân ướt chân ráo tới Hưng Hoá, vừa tháo ba lô khỏi vai là lính Trỗi đi “ba-tui” ngay. Vòng ra sau doanh trại thấy có phố nhỏ với hàng phuợng vĩ vẫn còn đỏ hoa. Lạ thật, ở cái thị trấn bé nhỏ vùng bán sơn địa này mà cũng có dãy phố nên thơ đến thế? Lang thang chơi, khát nuớc liền tạt vào nhà dân. (Chắc cũng là thói quen dân vận!). Bác chủ nhà niềm nở mời nuớc rồi thăm hỏi. Truớc khi về, bác dặn “nếu không học thì ra chơi cho đỡ buồn, vì bác quá hiểu tâm trạng của kẻ xa nhà”. (Sau mới biết gia đình bác là Việt kiều từ Tân Đảo về năm 1960, đã từng nhiều năm tha phương).

Vậy là nhóm Phan Nam, Tấn Lợi, Lê Bình, Phước Ngọc và tôi... cứ rảnh là lại ra chơi. Khi đó đang học lớp 9. Cứ hết giờ học lại đi tắt khu niêm cất xe máy công binh, ra cổng sau, sang nhà bác. Căn nhỏ có mặt quay ra phố (gọi là phố cho oai, đó là con đường nhỏ dẫn từ thị trấn đi vùng núi Thanh Sơn, Thanh Thuỷ). Phía sau có sân, vườn trồng mấy cây hồng xiêm.

Tản Văn: Cú... (Phan Nam)

Chơi thân với thằng bạn. Hắn cái gì cũng "chơi", nào đàn, hát, nào vi tính, nào vẽ vời, cả lái xe... Cố theo nó nhưng cái nghề cơ khí ôtô của tôi thì dầu mỡ, tay chân là chính, nên theo được phần nào đã là cố lắm rồi. Hắn cứ giục, ông phải học sử dụng máy tính đi, còn thư từ cho bọn Quang, Quý, còn đọc báo điện tử... (Thằng Quý Tôn Gia bên Đức về chơi, bảo: Thế giới này phẳng lắm mà, không biết IT là... không ăn.
Biết thế mà ngại quá, cứ ngồi lên máy tính là lóng nga lóng ngóng, không biết phải nhấn vào núm nào trước. Mà trên bàn phím có tới mấy chục cái núm. (Như chị em thì chỉ có mỗi 2 núm. Bấm dễ ợt!).
Nhiều lúc cú. Mẹ, nhiều thằng ngu hơn mình, chả bằng đại học đại hiếc gì mà xách lap-top theo người và bấm choanh choách. Vậy ra mình lại ngu hơn chúng nó à? Tức.
Mà máy tính ở xuởng thì có, bỏ cả tiền để cho nó nối mạng. Còn mình thì "i tờ ít... mờ ít mít huyền... tịt" mới tức! Cú!
Về bắt chú Khai ở xuởng mở lớp đào tạo IT cấp tốc cho 1 học trò già. (Cũng là chiến thắng bản thân, chiến thắng sĩ diện). Lúc đầu cũng bỡ ngỡ, ngượng nghịu như tập... xtg. Nhưng chỉ vài nhát là xong. Trên đó cái gì cũng có, các ông ạ. Từ báo hàng ngày đến BBC. (Vậy là đỡ tiền maua báo). Có cả video, nhạc hay, cả chuyện em út, cả ảnh "nuy" của chị em xinh nhất thế giới... Hay thế! (Thấy chú Duy Đảo bảo "chat" đuợc mà chưa dám chát với em nào. Chỉ sợ bị gái nó lừa, lại mất tiền oan).
Giờ, sáng sáng vừa đến sở là mở ngay máy, vào Bantroik5, đọc. Suớng quá. Rồi viết nhăng viết quậy. Thấy anh em huởng ứng, gặp anh em hàng ngày. Hay thế!
Hết cú!

"Báo cáo chị! Em là học trò của thầy..."

Năm 1978 hắn tốt nghiệp (cùng với k8). Về làm đại trưởng (mà ở  vùng sâu, vùng xa, chứ không phải như mấy cậu (có phụ huynh làm to) được về ngay các cục, vụ, viện ngay HN). Rồi hắn phấn đấu quyết liệt, lên đến chức trung đoàn phó kỹ thuật.  Đến "chức" to như thế, theo quy định, phải quay về Học viện dự đào tạo lớp Chỉ huy kỹ thuật. Về lại Vĩnh Yên khác gì được "thả hổ về rừng". Tha hồ múa.
Vì là quan 1 vùng nên thỉnh thỏang có xe của trung đoàn ra, anh em đều điện cho thủ trưởng: "Thủ trưởng có tranh thủ về Vinh thăm gia đình thì chúng em kết hợp?". Và, 1 lần, hắn dặn "chuẩn bị 1 phuy dầu 200 lít. Chở đi đâu tính sau".
Xe của trung đoàn đi công tác HN chủ yếu là xe Zil "khơ". Anh em vòng lên Vĩnh Yên thăm sếp rồi về HN và xuôi Vinh. Đến ngã 3 Phủ Lý thì rẽ về Nam Định.
Chiều ấy, (nghe vợ thầy kể lại), thấy ồn ào ngoài ngõ. "Xin cho hỏi đây có phải nhà thầy N., giáo viên Học viện, không ạ?". Có tiếng đáp lại "Có phải cái nhà bác trên tận Vĩnh Yên?". "Vâng, đúng rồi". "Vậy là nhà chị Điềm... Chị Điềm ơi, có khách".
Chị Điềm chạy ra thì thấy có chú bộ đội, quần áo nhem nhuốc bụi đường. Phía sau là chú lính đang đẩy 1 thùng phuy to tướng. Chú - có vẻ là chỉ huy - chào chị:
- Chị là chị Điềm?
- Vâng, tôi là Điềm.
- Chị là vợ thầy N. ở Học viện?
- Vâng, tôi... nhưng... sao cái thùng phuy?
- Báo cáo chị! Em là lính của thủ trưởng P., mà thủ trưởng P. của em là học sinh của thầy N.. Hôm nay, đi công tác qua đây, thủ trưởng P. giao nhiệm vụ cho chúng em phải rẽ qua nhà chị và giao cái thùng dầu này, để gia đình sử dụng.
- Ấy chết, ấy chết, nhà tôi có 2 mẹ con thì làm sao mà dùng hết cái thùng dầu tướng thế này. Mà làm gì có chỗ mà để. (Sau này kể lại, chị lo nhất là bị chính quyền địa phương gán cho tội tiêu thụ hàng quốc phòng hay đầu cơ tích trữ khi hàng khan hiếm. Tội ấy là chết, nhất là khi chồng đâu có ở nhà!).
- Chị ạ, em không biết. Đây là nhiệm vụ của em... Này, chú em, đẩy cái thùng vào sân.
Xong xuôi công việc, các chú chào bà chị rồi lên xe phi về QK4. Bà chị lo suốt mấy tuần cho đến khi ông xã về tranh thủ. Lúc đó mới hiểu hết ngọn ngành. Cũng may là chính quyền không đến "hỏi thăm".
Các bạn có biết hắn là ai???

Chuyện trả môn thi có một không hai (T.Đ.Ngân)

Thấy có nhiều bài của Phan Nam, thầy Trần Đình Ngân cũng ưởng ứng.

Những năm của thập kỷ 1970. Không chí có bài giảng trên lớp mà thầy, trò còn đá bóng, còn tập văn nghệ… cùng nhau. Nên thầy, trò rất gần gũi.

Trong số nhiều học sinh từ khóa 1 đến các khóa sau này thì Phan Nam là tay học viên hiếu động, sống tình cảm. Vì cùng đội bóng Khoa Cơ điện mà em thân với tôi. Lần ấy, Nam tâm sự: “Năm học này, em còn thiếu điểm môn Nguyên lý máy. Phải trả xong môn này, đại đội mới cho về nghỉ phép. Anh xem (khi thầy trò rất thân nhau thì chuyển qua gọi như thế!) có thể tác động với thầy T. ?”. Tôi bảo, giới thiệu thì được nhưng thi hộ thì không. “Vâng, em muốn anh có lời, để em được trả môn này sớm!”.

Nghĩ bụng, cố gắng giúp chú em nhưng cũng phải khéo không đồng nghiệp lại hiểu lầm. Cuối tuần sau là kết thúc năm học, học viên phải trả các môn còn nợ trong tuần này. Hôm nay đã là thứ bảy. Ngày đó, chỉ có chủ nhật là weekend. Lần la sang phòng T. (phụ trách môn học) trò chuyện, tôi hỏi thử: “Cậu có thể cho Nam thi vào sáng mai?”. Anh lắc đầu: “Sáng mai có “phi vụ” xuống thăm người yêu ở Phúc Yên rồi”. Khó quá, tôi liều: “Còn có cách nào khác?”. Suy nghĩ một lát, T. bảo: “Quãng 7 giờ mai, anh bảo Nam qua tôi”.

Đúng 7 giờ, Nam có mặt. Thầy T. chỉ vào chỗ:

-   Cậu ngồi đây. Đề thi đây. Sách muốn tham khảo quyến nào thì trên giá. Tôi đi có việc, chiều về. Làm xong bài thì để trên bàn. Ra về khóa cửa lại.

-   Dạ, thầy yên tâm. Làm bài xong em sẽ thực hiện như thầy dặn.

Thầy buộc ba lô vào poóc-ba-ga xe rồi ra cửa, thả dốc cho xe chạy ra cổng Bảo Sơn. Ngày đó, giáo viên Khoa Cơ đã chuyển từ khu 125 qua bên này. Thấy bóng thầy vừa khuất, Nam khép cửa, về đơn vị. Chả hiểu làm những gì, đến 2 giờ chiều, tạt qua đã thấy anh ta ngồi nghiêm chỉnh trong phòng. Hỏi bài vở thế nào, thấy Nam nói “tàm  tạm”.

4 giờ hơn, thầy T. trở về. Vẫn thấy Nam ngồi nghiêm túc trong phòng. Thầy xem bài rồi viết vào sổ điểm: “Điểm 3 nhé!”. Nam nhanh nhảu: “Cảm ơn thầy!” rồi chào ra về.

(Mấy tuần sau, gặp lại anh ta mới hay: Sáng đó chuồn về lớp, Nam nhờ bạn hướng dẫn bài giải, rồi chép một lèo. Trưa còn cố tạt ra Vĩnh Yên thăm mấy bạn Trỗi (Tuấn Sơn, Văn Hùng, Đức Dũng) đá ở đội CA Hà Nội, lên thi đấu với Thể Công ở sân thị xã. Chiều máu xem đá bóng lắm nhưng sợ không biết giờ nào thầy T. về nên có mặt từ sớm).

Chuyện Phan Nam thi lại môn Nguyên lý máy cũng là kỉ niệm đáng nhớ!

Trở về với đời thường (Ghi theo lời kể của Phan Nam k5)

Đi xe ôm (1)

Hôm thầy trò ngồi với nhau, thầy Trọng hỏi: “Chuyện Nam đi xe ôm ở tập 1 có đúng như thế?”. Hắn cười: "Gần đúng thôi, thầy ạ! Nó thế này này…

… Sau ngày bị kỉ luật ở QK4, em phấn đấu vào lại Đảng. Vào xong em xin ra quân ngay. Ông bà già em khi này đã vào sống trong TPHCM.

Bán cái xe Honda Dame 50 và đồ đạc ở Vinh được 1 chỉ rưỡi, em đưa vợ con đi tầu Thống Nhất vào thành phố. Thấy em vào, ba em nói: “Mày vào đó hả con? Mình mày thì tao có thể nuôi được, nhưng còn vợ và con mày. Đất thì nhiều, mày phải tự lo việc mà kiềm tiền nuôi vợ con".

Vợ em nghe kể lại đã khóc: “Thế thì chết mất, anh ạ. Sống sao được trong SG?... Thôi, hay ra quay ra đi, rau cháo có nhau”. Khi đó con Trà nhà em mới hơn tuổi, bé tí. Em cũng nản quá. Nhưng nghĩ, mình từng là thằng lính, có bằng kĩ sư; còn người ta không lính, không bằng còn sống được. Chả lẽ mình buông tay?

Hôm sau cầm vàng của vợ đi mua ngay 1 chiếc Honda Dame. Hết chỉ mốt. Cầm 4 phân về cho vợ, Chương khóc: “Tiền hết sạch rồi, hả anh?”. “Bậy nào, có phương tiện là có tiền sống”.

Ngày đó vào sân bay khó lắm, có 1 cổng duy nhất. Bọn xe ôm cứ đứng trực ngoài cổng. Khách ra là mơi, bám. Sáng hôm ấy đổ đầy bình xăng, em phi ra cổng. Lố nhố toàn bọn xe ôm, mặt mày giữ dằn. Em đứng ra 1 góc. Một thằng bặm trợn nhất thấy có lính mới ra, đi lại, hất hàm:

-          Ê, mày ở đâu ra vậy? Làm gì?

-          Ở gần đây. Thất nghiệp, ra chạy xe ôm nuôi vợ con.

-          Này, chạy cũng phải có luật nghe!

-          Luật gì, anh Hai? – Em vẫn nhã nhặn.

-          Luật rừng! Phải nộp thuế cho đại ca, cho tao, hàng tháng, phải phục dịch tao…

-          Lính tráng, làm đ. đủ tiền (em văng tục luôn) nuôi mồm thì nộp thuế cái đ. gì?

-          A, thằng này Bắc kỳ. Mày dám bảo ai là lính tráng? Lính cũng phải theo luật.

-          Thật không? – Em gằn giọng.

-          Chứ không à? Ê, bọn bay đâu, lại đánh chết bà thằng chó này đi! Thằng này láo.

Vừa nghe nó nói vậy, em vạch bụng lấy ra con chó lửa. (Bố mày ra quân nhưng không quên giữ lại khẩu K59 gọn nhỏ).

-          Có hàng nóng, chúng bay ơi! - Cả bọn tán loạn, dắt xe chạy biến, chỉ sợ ông lính này nhá cò súng là toi đời.

Em chỉ theo thằng “bang trưởng”: “Bố mày tha tội chết hôm nay! Lần sau thì…”.

… Sáng hôm sau, em lại phi xe ra cổng. Bọn nó cứ thấy em là giạt ra xa, sợ “anh Hai Bắc kỳ có hàng nóng". Thấy chúng sợ mấy hôm, em cười cười, vẫy lại: “Thôi, vào đây, trật tự mà cùng làm, cùng sống. Đừng ăn hiếp lẫn nhau làm gì”. Anh em lập lại trật tự tự quản.
Có biết đường đi lối lại SG đâu, giá cả cũng không. Em cứ vừa chạy vừa hỏi đường. Khách trả bao nhiêu thì trả, có hôm được thưởng cả 1 vé. Rồi sắm thêm kính dâm, bản đồ du lịch SG…

Cũng chỉ hành nghề này hơn tháng thì thôi".

Chuyện của tôi với anh Bính (P.Nam)

Sau 1975, năm nào nghỉ hè tôi cũng về quê. Hè năm cuối, xin được tiền ông già mua chiếc 67 màu đỏ ớt, có dáng gọn, đẹp như khẩu súng lục. Phi lên trường.
Là học viên nên phải gửi xe ngoài Vĩnh Yên. Chủ nhật phóng xe lên Việt Trì hay dạo phố Vĩnh Yên là bọn học viên ĐHQS phục lác mắt. Có lẽ vì có xe nên nhiều em ở phố mê(?). (Cái xe 67 đẹp như thế ngày ấy chả khác gì "xe đua 2 cửa" BMW, Mercedes bây giờ!).
Lần ấy tranh thủ về HN. Chiều tối chủ nhật phi lên trường. Khoảng 8g qua chắn tầu gần ga Phúc Yên thì thấy có người vẫy vẫy. Bộ đội đi đường thấy ai khó cần giúp thì dừng. Xe dừng, thấy 1 ông cũng bộ đội - tay chân nhem nhuốc đứng cạnh chiếc Vespa ghẻ, nắp máy bung ra - mở miệng:
- Giúp tôi với, xe đang đi bị hỏng.
- Ai như... anh Bính phải không? - Tôi nhận ra anh giáo viên cùng bộ môn với thằng bạn tôi.
- À, Phan Nam hả? Tôi Bính đây. Chẳng hiểu sao...
Thế là dọi đèn cho anh sửa xe. Sửa mãi, đạp cũng không nổ. Tôi vào tay cũng chả được gì. Cái giống Vespa cũ là thế. Ậm ạch lắm. Nhìn đồng hồ đã gần 10g.  Bí quá, tôi gợi ý: "Sửa mãi không xong. Hay là để kéo xe lên phố, tìm cửa hiệu?", "Ừ, đành vậy. Gíup nhé". Lấy trong cặp ra sợi dây dù (nghĩ bụng, chắc ông anh phòng xe hỏng mà đã chuẩn bị?), tôi buộc vào sau, kéo chiếc xe cà khổ ấy đi.  Mẹ ơi, cái Vespa đã to nên nặng thế nào thì anh em biết rồi. Loạng choạng, loạng choạng. Kéo hơn cây số đến phố.
Nhưng phố xá tối thui, đã hết giờ cấp điện. Tìm mấy cửa hiệu thì họ đã đi ngủ từ lâu. Anh Bính thấy vậy, bảo:
- Thôi, Phan Nam về trước đi, gần 11g rồi. Tôi ngồi ở đây, chờ đến sáng nhờ xe chở về.
Biết không thể qua đêm với anh (vì tôi còn là học viên), mà để anh qua đêm giữa đường thì không đành, tôi lại đề nghị: "Thôi, để em kéo xe anh". "Còn xa, Phan Nam ạ, gần 20km nữa", anh lắc. "Cứ đi đi. Có gì xảy ra thì còn có 2 người, để anh 1 mình không đành. Lỡ...". Và anh đã nghe tôi.
Tôi đã kéo xe anh về. Quãng 4g sáng thì đến cổng Bảo Sơn (khu giáo viên). Dừng xe thấy máy nóng ran, nhổ nước bọt vào máy nghe tiếng xèo xèo. Tháo dây nối và phải phóng về sớm vì sáng đó chào cờ. Anh Bính cứ luôn miệng cảm ơn, còn tôi thì nói, có gì đâu vì anh cùng bộ môn với bạn tôi.
Chuyện không dừng ở đó. Gửi xe rồi chạy về đơn vị. Mấy hôm sau lấy xe chạy thử thì ôi thôi, máy bó cứng, không nổ. Đẩy xe ra tiệm sửa xe của thằng Hòa ở Vĩnh Yên thì cũng thấy anh Bính đưa Vespa ra. Anh nói: "Xe mình hỏng điện nên không nổ được".
Còn Hòa sau khi khám xe tôi, nói: "Xe bác Nam chạy thế nào mà cạn hết cả dầu rồi. Bó máy là phải. Phải bổ máy". Lúc đó anh Bính ái ngại: "Chỉ vì kéo xe tôi. Thôi Hòa giúp sửa xe, có gì tôi chịu tiền sửa". Ngeh anh nói vậy, tôi lắc đầu: "Có gì đâu. Giúp được anh là tốt rồi, vì anh là bạn của bạn em".
Đó là kỉ niệm của tôi với anh Bính.
Thật ra ngày ấy xưng hô "anh - em" vì tôi còn là  học viên. Khi ra trường, biết cùng xêm xêm tuổi với nhau nên tôi xưng "ông - tôi". Sau này gặp nhau là ông Bính lại nhắc lại chuyện kéo xe.
Tôi nhớ có 1 lần ông Bính vào SG, đến xưởng tôi chơi. Vô tình gặp Phúc Chiến đưa con từ Huế vào thi đại học. Chiến và ông Bính từng cùng bộ môn ở ĐHQS. Vừa là đồng nghiệp, vừa là chiến hữu, hơn nữa vì quý bạn Trỗi mà ông Bính rút ví 500 tặng cháu để thi đậu. Chắc kỉ niệm này Chiến chưa quên?
Nhân ngày giỗ đầu của anh, xin ghi lại 1 kỷ niệm.
PHAN NAM